Patara Antik Kenti Kazı Başkanı Prof. Dr. Işık: Her dengbej bir Homeros’tur

ANTALYA’da, Patara Antik Kenti Kazı Başkanı Prof. Dr. Havva İşkan Işık, güneydoğu geleneğini sürdürerek, köyden köye dolaşıp, destanlar ve hikayeler anlatan dengbejleri, İzmir’de yaşayan Antik Çağ’ın İyonyalı ozanı Homeros’a benzeterek, “Her dengbej, bir Homeros’tur” dedi.

Antalya’nın Kaş ilçesindeki Patara Antik Kenti Kazı Başkanı Prof. Dr. Havva İşkan Işık, Diyarbakır Valisi Münir Karaloğlu öncülüğünde başlatılan, ‘Mezopotamya’nın Altın Üçgeni’ olarak nitelendirilen ‘Diyarbakır, Mardin ve Şanlıurfa Kültür İnanç Destinasyonu’ çalışmalarına da destek veriyor. Bu kapsamda düzenlenen çalıştaya da katılan Prof. Dr. Işık, güneydoğu illerinin geleneği olan dengbejleri, Antik Çağ’da yaşamış İyonyalı ozan, Batı edebiyatının birincil büyük eserleri kabul edilen ‘İlyada’ ve ‘Odysseia’ destanlarının yazarı ya da derleyicisi olduğu kabul edilen Homeros’a benzetti.

‘HOMEROS DA SÖZLE ANLATIYOR”Deng’in Kürtçe’de ses, ‘bej’in ise bildirmek, haber gibi anlamlarda kullanılabildiğini belirten Prof. Dr. Havva İşkan Işık, “Dengbejler köyden köye dolaşıp destanları, hikayeleri anlatan, ilahiler söyleyen, sözel kültür taşıyıcıları. Bu gelenek, dünyada ilk yazan olarak tarihe geçmiş olan İzmirli hemşehrimiz Homeros’un da özelliği. ‘İlyada’ destanının anlatıcısı, ‘Odysseia’ da ona atfediliyor fakat ‘İlyada’ en kayda değer, belirli olanı. Homeros’un ayrıca ilahileri de var ve gözleri görmediği için sözle bu destanı anlatan özelliğe sahip. Dolayısıyla bu fazla kadim Anadolu geleneğinin kaybolmadığını, Diyarbakır dıştan başka coğrafyalarda diğer isimlerle yaşadığını vurgulamak için bu cümleyi kurdum. Öyle olduğuna da inanıyorum, her dengbej bir Homeros’tur sahiden. Geçmişten geleceğimize bir köprü olmasını düşündüm” diye konuştu.’UNESCO LİSTESİ’NE ALINMALI’Prof. Dr. Havva İşkan Işık, dengbejliğin UNESCO İnsanlığın Maddi Olmayan Kültürel Miras Listesi’ne alınması ve bu konuda girişimlerde bulunulması gerektiği önerisinde de bulundu. Prof. Dr. Işık, şöyle konuştu: “Bununla ilgili ne yapılabilir, bu önemli bir gündem. Güya böyle olsa daha iyi, diyebileceğim bir akıl var aklımda. UNESCO’nun Efes, Göbeklitepe gibi eserlerimizin bulunduğu Fiziki Kültürel Miras Listesi var. UNESCO’nun önemli bir servet listesi daha var, bu da İnsanlığın Maddi Olmayan Kültürel Mirası Listesi. Diyarbakır’daki dengbejlik geleneğinin UNESCO’nun İnsanlığın Fiziksel Olmayan Kültürel Miras Listesi’ne girebilecek düzeyde fazla kayda değer bir vaka olduğunu düşünüyorum. Mesela bu listede bizden meddahlık, aşıklık geleneği, Karagöz, Kırkpınar yağlı güreşleri, Türk kahvesi gibi bedensel olmayan kültürel miraslarımız var. Bu bağlamda bu listeye fazla yakışacak bir vaka olduğuna inanıyorum. Homeros ve dengbejlerin epope anlatıcılığı ve toplumsal olguları, hikayeleri sözlü bir biçimde taşıyıcı olma özelliğini karşılaştırıyorum.”‘PORTRELERİ DE ÇOK BENZİYOR’

Prof. Dr. Işık, bu benzetmeyle ilgili sosyal ağ hesabından da Diyarbakırlı dengbej Seyithan Boyacı ve Homeros’un emrindeki yanlamasına fotoğrafıyla ‘Her dengbej bir Homeros’tur’ paylaşımında bulundu. Prof. Dr. Işık, Homeros’un Helenistik dönemdeki portresiyle dengbej Seyithan Boyacı’nın çok benzediğini de söyledi.

Patara Antik Kenti Kazı Başkanı Prof. Dr. Işık: Her dengbej bir Homeros'tur

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir